Ankara Üniversitesi, TİKA’nın desteğiyle Gambiya’da üç yıl önce hayata geçirdiği ve büyük bir başarıyla devam ettirdiği Anne ve Bebek Sağlığını Koruma Projesi’ni, bir başka Afrika ülkesi olan Mozambik’te de bir yıldır başarıyla uyguluyor.

Üniversitenin, Türkiye’nin sağlık alanındaki tecrübesini dost ve kardeş ülkelerle paylaştığı projelerden biri olan Anne ve Bebek Sağlığını Koruma Projesi fikri, Ankara Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necdet Ünüvar’ın, 2023 yılında Yükseköğretim Kurulu (YÖK) heyetiyle Gambiya’ya yaptığı ziyaret sırasında doğdu. Gambiya Cumhurbaşkanı Adama Barrow ve Sağlık Bakanı Dr. Ahmadou Lamin Samateh ile yapılan üst düzey görüşmeler sonrası ülkedeki sağlık altyapısı, donanım ve eğitim alanındaki yetersizlikler yerinde tespit edildi. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre ülkedeki anne ve bebek ölüm oranlarının, dünya ortalaması ve özellikle Türkiye değerlerinin çok üzerinde olduğu bilgisine ulaşıldı. Bunun üzerine Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi öğretim üyeleri ve teknik personelden oluşan bir ekip, Gambiya’ya giderek eksikleri tespit etti ve yerinde eğitimler verdi. Sonrasında Gambiyalı hekim ve hemşireler Ankara Üniversitesi hastanelerine gelerek, gözlemlerde bulundu. Üç yıldır başarıyla devam eden Anne ve Bebek Sağlığını Koruma Projesi ile ülkedeki anne ve bebek ölüm oranlarında ciddi düşüşler gözlendi.

 

Gambiya’dan Sonra Mozambik

Gambiya’da elde edilen başarılı sonuçların ardından, proje yaklaşık 1 yıl önce yine TİKA’nın desteğiyle Mozambik’e taşındı. Cebeci Hastanesi Başhekimi Prof. Dr. Tanıl Kendirli koordinatörlüğünde yürütülen proje kapsamında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesinden 6 öğretim üyesi, 27-31 Ekim 2025 tarihlerinde başkent Maputo’da TİKA tarafından 2023 ve 2024 yıllarında tamamlanan NdLavela Sağlık Merkezini ziyaret ederek, buradaki hekim ve sağlık personeli ile bilgi ve tecrübelerini paylaştı.

Anne ve Bebek Ölüm Oranlarını Düşürecek İş Birliği

Ankara Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necdet Ünüvar, üniversitenin “Afrika Açılımı” çerçevesinde beraberindeki heyetle Tanzanya, Güney Afrika ve Mozambik’e gerçekleştirdiği ziyaretlerin son durağı olan Mozambik’te Sağlık Bakanlığı Daimî Sekreteri Ivan Manhiça ile bir araya gelerek, devam eden Anne ve Bebek Sağlığını Koruma Projesi ile ilgili görüşmelerde bulundu.

Türkiye’nin Maputo Büyükelçisi Ferhat Alkan ve TİKA Maputo Program Koordinatörü Elif Şifa Tanrıver’in de yer aldığı görüşmede, projenin yanı sıra sağlık turizmi ve sağlıkta dijitalleşme alanlarında yapılabilecek yeni iş birlikleri de ele alındı.

Daimî Sekreter Manhiça, anne ve bebek sağlığını korumaya yönelik destekleri için Türkiye’ye teşekkür ederken, bu konuda daha çok çalışılması gerektiğini vurguladı. Manhiça, Türkiye’nin ve Ankara Üniversitesinin sağlık alanındaki potansiyelinin farkında olduklarını belirterek, “Ankara Üniversitesi, attığı somut adımlarla bizimle çalışmaya hazır olduğunu zaten gösterdi. Biz de Türkiye ile sağlık alanının çeşitli kollarında çalışmaya hazırız” ifadelerini kullandı.

Maputo Büyükelçisi Ferhat Alkan ise, Türkiye ile Mozambik arasındaki ilişkilerin her alanda ilerlediğini söyledi. Mozambik ile iş birliğinin sağlık alanında daha da ilerletilebileceğini kaydeden Alkan, “Ankara Üniversitesi bir yol açtı. Geçen sene çok önemli bir proje başlattı. Bu proje güçlenerek devam edecek” diye konuştu.

Ankara Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necdet Ünüvar da daha önce TİKA’nın desteğiyle Gambiya’da başlatıp başarıyla sürdürdükleri Anne ve Bebek Sağlığını Koruma Projesi’ni bir yıl kadar önce Mozambik’te de başlattıklarını hatırlatarak, “Umarım Mozambik’te de aynı başarılı sonuçları elde ederiz” dedi.

Bu proje ile Türkiye’nin sağlık alanında ulaştığı başarıyı küresel ölçekte özellikle dost ülkelere taşımayı ve o ülkelerde de anne-bebek ölüm oranlarını azaltmayı amaçladıklarını belirten Ünüvar, “İnanıyorum ki Mozambik’te yaşayan insanlar, uzun yıllar sonra Türkiye’nin bu kadirşinaslığını hep hayırla yâd edeceklerdir” şeklinde konuştu.

Anne ve Bebek Sağlığını Koruma Projesi’nin koordinatörü Cebeci Hastanesi Başhekimi Prof. Dr. Tanıl Kendirli de proje hakkında bilgi verdi. Kendirli, proje kapsamında bu hafta Türkiye’ye gelecek 15 kişilik ekibin, iki hafta boyunca Ankara Üniversitesi hastanelerinde gözlemler yapacağını dile getirdi.

Rektör Ünüvar ve beraberindeki heyet, daha sonra, Maputo Merkez Hastanesini ziyaret ederek, Başhekim Dr. Farida Ussene ve Direktör Prof. Dr. Cesaltina Lorenzoni ile bir araya geldi. Burada yenidoğan ve çocuk yoğun bakım ünitelerini gezen heyet, sağlık çalışanları ile hastanede verilen sağlık hizmetleri üzerine değerlendirmelerde bulundu.

Ardından heyet, Anne ve Bebek Sağlığını Koruma Projesi’nin bir nevi uygulama merkezi konumunda olan, TİKA’nın kurduğu NdLavela Sağlık Merkezini ziyaret ederek, merkezin doğumhane ünitesinde yetkililerden bilgi aldı.

Hastane ve merkez ziyaretlerinin ardından, proje kapsamında Türkiye’ye gelecek olan Mozambikli hekim ve sağlık çalışanları ile TİKA ev sahipliğinde bir araya gelen Ankara Üniversitesi heyeti, projenin başlangıcından bugüne kadar geçen süreci ve bundan sonraki yol haritasını değerlendirdi.

 

“Gambiya’da Başardık, Mozambik’te de Başaracağız”

Rektör Ünüvar, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre Mozambik’in anne ölüm oranının 100.000 gebelikte 99, yenidoğan bebek ölümünün 1000 doğumda 28, 1 yaş altı bebek ölüm oranının 1000 doğumda 41, 5 yaş altı çocuk ölüm oranının ise 1000 doğumda 59 olduğu bilgisini paylaşarak, “Biz bu projemizle ve sizlerle birlikte tüm bu verileri dünya ortalamasına çekmek istiyoruz” dedi.

Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bölgeyi çok önemsediğinin de altını çizen Rektör Ünüvar, şöyle devam etti:

“Bu projeyi başarıya ulaştırırsak, Türkiye ve Ankara Üniversitesi olarak Mozambik için çok güzel bir iş yapmış olacağız. Yaklaşık üç yıl önce Gambiya’da başlattığımız proje, içeriği dolu harika bir çalışma oldu ve devam ediyor. TİKA’nın desteğiyle Gambiya’da başardığımızı burada da rahatlıkla başarabileceğimize inanıyoruz.”

Proje kapsamında Ankara Üniversitesine gelerek eğitim alıp gözlemlerde bulunacak olan hekim ve sağlık çalışanlarına da seslenen Ünüvar, sözlerini şu ifadelerle sürdürdü:

“Orada her bir saniyeniz, yeni bir şeyler öğrenmekle geçecek. Türkiye’nin en çok tercih edilen üç tıp fakültesinden biri olan Ankara Tıp’ta gözlemler yapacaksınız, sorular soracaksınız. İnanıyorum ki orada edindiğiniz gözlemlerle buradaki dönüşümü çok daha hızlı hale getireceğiz. Mozambik’teki anne ve bebek ölüm oranlarını düşürmedeki en büyük pay sizin olacak. Biz de Ankara Üniversitesi ve TİKA olarak, Maputo Türkiye Büyükelçiliği ile birlikte buna destek olacağız.”

Rektör Ünüvar, Ankara Üniversitesi olarak 2023 yılında Gambiya’da başlatıp Mozambik’te devam ettirdikleri Anne ve Bebek Sağlığını Koruma Projesi’ni Güney Afrika, Tanzanya ve Siera Leone gibi ülkelere de yayma arzusunda olduklarını sözlerine ekledi.